Plac Salwatorianów 2   mikolow.nmp@katowicka.pl A A A  

Z dziejów posługi apostolskiej Salwatorianów w Mikołowie

Zgromadzenie zakonne Salwatorianów zostało założone 8 grudnia 1881 roku w Rzymie przez Sługę Bożego Ojca Franciszka Marię od Krzyża Jordana. Od samego początku Ojciec Franciszek Jordan sygnalizował, że charyzmatem jego rodziny zakonnej jest głoszenie Ewangelii wszelkimi możliwymi sposobami. Jednym z jego priorytetów było kształcenie kandydatów do stanu zakonnego i kapłańskiego, czemu dał wyraz swoim wpisem w Dzienniku duchowym w 1894 roku. Wśród wymienionych tam 26 miejsc, gdzie zamierzał założyć domy formacyjne, na drugim miejscu znajdowała się Polska, a na miejscu 22. figurował Śląsk. Dlatego jego duchowi synowie, posługujący na ziemiach polskich od 1900 roku, poszukiwali miejsca do założenia Kolegium dla kandydatów do Zgromadzenia. Przełożony polskiej prowincji Salwatorianów, ks. Benigny Dziadek SDS (rodem z Chorzowa), planował założenie takich Domów Wychowawczych w Trzebini i Krakowie. Jednakże jego niespodziewana śmierć, dnia 12 grudnia 1929 roku, przekreśliła te plany. Nowo wybrany prowincjał, ks. Antonin Michalik SDS (pochodzący ze Świętochłowic), podczas pierwszego spotkania konsulty prowincjalnej poddał pod dyskusję zmianę lokalizacji Domu Wychowawczego na teren Górnego Śląska. Argumentami przemawiającymi za tą propozycją były duża liczba powołań z tej części Polski oraz liczna grupa dobrodziejów, wspierająca polską prowincję Salwatorianów.


Starania o założenie Domu Zakonnego

Dzięki swoim kontaktom w rodzinnych stronach ks. Antonin Michalik SDS rozważał możliwość założenia Kolegium w trzech miejscach: w Pszczynie, Żorach i Mikołowie. Za ostatecznym wyborem Mikołowa przeważyły następujące argumenty: istniejące tu już państwowe Gimnazjum oraz inne szkoły, w których brakowało katechetów, jak też możliwość podjęcia kapelanii w Zakładzie Sióstr Boromeuszek. Ponadto nie bez znaczenia pozostawała   rekomendacja S. Nikozji (rodzonej siostry ks. Stanisława Matusika SDS), która należała do Domu Zakonnego Boromeuszek w Mikołowie. Dzięki jej wsparciu proboszcz miejscowej Parafii św. Wojciecha, ks. prałat Aleksander Skowroński, początkowo niechętny planom osiedlenia się zakonników, wyraził ostatecznie swoją zgodę oraz był bardzo życzliwy wobec Salwatorianów. Na posiedzeniu konsulty prowincjalnej w Trzebini, dnia 21 lipca 1930 roku, podjęto ostateczną uchwałę o osiedleniu się w Mikołowie i budowie tam Zakładu Wychowawczego dla młodzieży. Ważnym elementem procesu osiedlenia się w Mikołowie była zgoda miejscowego biskupa. Na mocy dekretu, z dnia 12 stycznia 1931 roku, za zgodą biskupa Stanisława Adamskiego Salwatorianie mieli otwartą drogę do budowy Kolegium w Mikołowie.


Kolegium i Gimnazjum

Po tym, jak szybko zakupiono parcele pod budowę Kolegium, Salwatorianie stanęli wobec dotkliwego kryzysu finansowego. W związku z trudną sytuacją Zgromadzenia Salwatorianów w latach trzydziestych XX wieku polska prowincja zderzyła się z problemem braku funduszy na ukończenie budowy w Mikołowie. W związku z tym postanowiono wysłać ks. Celestyna Rogowskiego SDS do posługi duszpasterskiej wśród Polonii w USA. Podczas tej pracy miał on gromadzić fundusze na dokończenie inwestycji na Górnym Śląsku.

Dnia 23 sierpnia 1931 roku odbyła się uroczystość poświęcenia kamienia węgielnego, którego dokonał miejscowy proboszcz ks. prałat Aleksander Skowroński. W związku z problemami natury finansowej budowa przebiegała w kilku etapach: do listopada 1931 roku powstała pierwsza część projektu. Następnie, od 25 września 1932 roku, wznowiono prace pod kierunkiem ks. Celestyna Rogowskiego SDS, który powrócił z USA z funduszami na kontynuowanie budowy. Dzięki dobrej organizacji prac budowlanych na dzień 20 sierpnia 1933 roku udało się przygotować uroczystość poświęcenia i otwarcia Domu. Aktu poświęcenia dokonał ks. infułat Wilhelm Kasperlik w asyście ks. Karola Milika podczas Mszy Świętej przy ołtarzu polowym.

Po rozpoczęciu roku szkolnego kontynuowano rozbudowę zaplecza oraz budynków gospodarczych. W związku z dużym zainteresowaniem kandydatów i brakiem miejsc podjęto starania o rozbudowę Gimnazjum w Mikołowie. Dnia 9 września 1934 roku poświęcono drugie, dobudowane skrzydło Gimnazjum, gdzie mieściły się nowe pokoje dla kandydatów oraz większa kaplica. W następnych latach Gimnazjum Salwatoriańskie w Mikołowie stale rozwijało się i zyskiwało coraz większą renomę. Ponieważ jednak wciąż brakowało miejsc dla nowych uczniów, dnia 25 stycznia 1937 roku podjęto decyzję, aby do Gimnazjum przyjmować tylko kandydatów na kapłanów. W maju 1939 roku Gimnazjum mikołowskie otrzymało zapewnienie o uzyskaniu praw państwowych .


Wydawnictwo Salwator

Salwatorianie od początku kładli duży nacisk na akcję propagującą idee Ojca Franciszka Jordana poprzez publikacje i prasę katolicką. W związku z dużymi kosztami druku wydawnictw salwatoriańskich, w 1936 roku podjęto decyzję o zorganizowaniu w Mikołowie własnej Drukarni. Tak więc od Wielkanocy tegoż roku ruszyła Drukarnia salwatoriańska w Mikołowie, gdzie pod opieką ks. Stanisława Matusika SDS i ks. Salezego Październioka SDS oraz braci Salwatorianów wydawano 6 czasopism, a także liczne publikacje książkowe i foldery informacyjne. Po trzech latach przeniesiono drukarnię do Trzebini. Na dzień 3 września 1939 roku zaplanowano poświęcenie i otwarcie nowej Drukarni Salwatorianów. Jednakże wybuch II wojny światowej zniweczył te plany, a wyposażenie salwatoriańskiej Drukarni zrabowali Niemcy i służyło ono w Drukarni obozowej KL Auschwitz.


Związek Współpracowników Salwatoriańskich

Trzeba również wspomnieć o jednym z ważnych apostolatów, jakim był wówczas Związek Współpracowników Salwatoriańskich. W duchu charyzmatu Ojca Franciszka Jordana w latach 1930–1939 Salwatorianie organizowali dni skupienia, zjazdy, a także wydawali czasopisma dla świeckich, wspierających apostolaty salwatoriańskie poprzez modlitwę oraz ofiary materialne. Szczególnie zaangażowany w to dzieło był ks. Stanisław Matusik SDS.


Okres okupacji

W latach 1939–1945 wspólnota mikołowska przeżywała wraz z całą Polską ciemną noc okupacji. Nie dość, że powstrzymano dynamiczny rozwój Gimnazjum oraz Związku Współpracowników Salwatoriańskich, to jeszcze wygnano księży, braci i siostry Salwatorianki z Kolegium. Zamieszkali oni przy ulicy Rybnickiej 4, gdzie w okresie od 9 września 1940 roku do 27 stycznia 1945 roku ulokowana została wspólnota Salwatorianów. Traumatyczne przeżycia okupacji zakończyła męczeńska śmierć dwóch sióstr Salwatorianek, które dnia 27 stycznia 1945 roku zamordowali sowieccy sołdaci.


Nowa rzeczywistość po 1945 roku

Po zakończeniu działań wojennych Salwatorianie powoli odzyskiwali swoją własność i próbowali wznowić działalność Gimnazjum. W latach 1946–1952 funkcjonowało ono pod nazwą Gimnazjum i Małe Seminarium Duchowne Salwatorianów. Jednak decyzja władz komunistycznych z dnia 3 lipca 1952 roku, o likwidacji wszelkich szkół prowadzonych przez Kościół katolicki, definitywnie zakończyła historię tego apostolatu w Mikołowie. Wobec likwidacji podstawowych apostolatów, dla których wybudowano Kolegium w Mikołowie, czyli Zakładu Dydaktyczno-Wychowawczego oraz Wydawnictwa i Drukarni, a także wobec zakusów władz PRL dążących do konfiskaty budynków zakonnych, Salwatorianie postanowili skupić wszystkie siły na duszpasterstwie. W wyniku nieugiętej postawy prowincjała ks. Celestyna Rogowskiego SDS wobec władz i funkcjonariuszy Urzędu Bezpieczeństwa groziło mu uwięzienie i śmierć. Ostrzeżony przez mieszkańców Mikołowa umknął prześladowcom i w latach 1949–1956 ukrywał się przed tropiącymi go funkcjonariuszami UB. Wart podkreślenia jest fakt, iż przez siedem lat nikt ze współbraci nie zdradził miejsca pobytu ks. Celestyna, co uratowało mu życie.


Historia Parafii Najświętszej Maryi Panny Matki Zbawiciela w Mikołowie

W 1949 roku ks. Kazimierz Jurczyk SDS podjął pierwsze kroki w celu powołania do życia nowej parafii przy klasztorze Salwatorianów w Mikołowie. Jednym z argumentów za powstaniem nowej jednostki administracyjnej był fakt rozległej terytorialnie Parafii św. Wojciecha. Wielu parafian bowiem, mieszkających w pobliżu Kolegium Salwatorianów, już od 1934 roku, kiedy to kaplica w Małym Seminarium stała się półpubliczną, uczęszczało regularnie na Msze Święte i nabożeństwa do Salwatorianów. Nie bez znaczenia pozostawał również fakt, że erygowanie parafii stanowiło jedyny ratunek przed konfiskatą reszty budynków Kolegium przez władze komunistyczne.

Na mocy dekretu z dnia 15 stycznia 1951 roku erygowano więc przy kościele pw. Najświętszej Maryi Panny Matki Zbawiciela tzw. Vicaria perpetua (Wikariat stały), oddzielony od Parafii św. Wojciecha. Do nowej kuracji przydzielono z Parafii św. Wojciecha: część Kolonii Reta oraz Retę Śmiłowicką; z Parafii św. Wawrzyńca w Mokrem – tzw. Kolonię Mikołowską i część Kolonii Goj. Do nowej jednostki administracyjnej należało wówczas 1050 dusz. Przez kolejne dekady salwatoriańska Parafia rozwijała się wraz z rozbudową miasta. W 1991 roku liczyła 5915 osób. W latach dziewięćdziesiątych XX wieku została dwukrotnie okrojona terytorialnie. Najpierw odłączono od niej Śmiłowice (w 1991 roku), a następnie, na mocy dekretu z dnia 14 listopada 1994 roku, powstała Parafia na Recie i Goju. W związku z tymi zmianami w roku 2000 Parafia NMP Matki Zbawiciela liczyła 4842 mieszkańców.

WYKAZ ULIC NALEŻĄCYCH DO NASZEJ PARAFII

Astrów, Bratków, Brzozowa, Dolna, Energetyków, Fabryczna, Fitelberga, Hubera, Jaskółcza, Konwalii, Krokusów, Krzywa, Metalowców, Osiedle Adama Mickiewicza, Murarska, Pokoju, Prosta, Plac Salwatorianów, Osiedle Przy Plantach, Torowa, Sikorek, Stolarska, Reja, Rymarska, Reymonta, Rybnicka, Wierzbowa, Wyzwolenia od nr 27, Rymera, Zawilców, Żwirki i Wigury nr 27, 31, 33, 37, 39, 40, 42, 44, 46, 53, 55, 62, 64, 66


Kościół parafialny

Świątynia salwatoriańskiej Parafii mieści się w budynku dawnej sali teatralnej i gimnastycznej Niższego Seminarium Duchownego Salwatorianów. Zaraz po jej adaptacji do celów liturgicznych całe wnętrze wymalował brat Kostka Kremiec SDS z pomocą kleryka Jana Blokesza SDS. W kolejnych latach kościół był sukcesywnie remontowany i upiększany. 


Plebania

Dnia 3 lipca 1952 roku, w związku z likwidacją Gimnazjum Salwatorianów w Mikołowie, władze komunistyczne skonfiskowały Kolegium zakonne. Tego dnia wspólnota zakonna zmuszona była przenieść plebanię do budynku, w którym dotychczas znajdowały się stolarnia i pomieszczenia służbowe. W latach 1982–1990 trwała rozbudowa tego obiektu.


Cmentarz

Parafia salwatoriańska w Mikołowie rozpoczęła starania o założenie cmentarza już w 1956 roku. Jednak okres rządów PRL nie sprzyjał tego typu inicjatywom. Kolejną próbę podjął w 1990 roku proboszcz ks. Józef Kondziołka SDS. Jego starania przyniosły oczekiwany efekt i dnia 1 listopada 1996 roku biskup Gerard Bernacki poświęcił nowy cmentarz parafialny.


Proboszczowie

W ciągu minionych 70 lat w salwatoriańskiej Rzymskokatolickiej Parafii Najświętszej Maryi Panny Matki Zbawiciela w Mikołowie proboszczami byli:

  • Ks.Wojciech Olszówka 1951 – 1957
  • Ks. Jakub Więzik 1957 - 1958,
  • Ks. Władysław Filas 1958 – 1963
  • Ks. Jan Kożuch 1963 – 1970
  • Ks. Marian Madlewski 1970 – 1972
  • Ks. Piotr Jarząbek 1974 – 1987
  • Ks. Józef Kondziołka 1987 – 2000
  • Ks. Antoni Cebula 2000 – 2006
  • Ks. Józef St. Baron 2006-2009
  • Ks. Jacek Grucela 2009-2015
  • Ks. Tomasz Starużyk 2015-2019
  • Ks. Piotr Żydek  (Administrator) od 2019

Stowarzyszenia i grupy działające w Parafii

  • Stowarzyszenia i grupy działające w Parafii
  • Żywy Różaniec (od 1952);
  • Arcybractwo Straży Honorowej Najświętszego Serca Pana Jezusa (od 1994);
  • Wspólnota Miłosierdzia Bożego i Niepokalanej (od lat 90. XX wieku);
  • Zespół Muzyczny Młodzieżowy (1982–1983, 1991–1997);
  • Chór parafialny (1954–1966; od 1996);
  • Liturgiczna Służba Ołtarza (od 1951);
  • Ruch Młodzieży Salwatoriańskiej (od 1994);
  • Zespół Charytatywny (od 1972);
  • Grupa Biblijna (od  2012).

Ks. Ireneusz Kiełbasa SDS

Korzystanie z niniejszej witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookies. Zmiany warunków przechowywania lub uzyskiwania dostępu do plików cookies można dokonać w każdym czasie. Polityka Prywatności    Informacje o cookies

ROZUMIEM